Ewolucja stosunków Wspólnot Europejskich

Obecny stan prawny w zakresie stosunków Wspólnot Europejskich/ /Unii Europejskiej oraz Szwajcarii stanowi rezultat prawie pięćdziesięcioletniej ewolucji. Nawet jej pobieżna analiza prowadzi do wniosku, iż można wyróżnić trzy najważniejsze etapy tegoż procesu. Pierwszy obejmuje okres od 1956 do 1972 r. Ówcześnie podstawą prawną wzajemnych relacji byty liczne umowy o charakterze sektorowym. Pierwszą byta umowa między Wysoką Władzą Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali a Konfederacją Szwajcarską w zakresie współpracy w sektorach węgla i stali33. W ślad za tym zawarto umowę w sprawie taryf w transporcie kolejowym obejmującym oba te sektory34. W latach sześćdziesiątych zawarto kolejne umowy bilateralne dotyczące m.in. produktów przemysłu zegarmistrzowskiego33, tekstyliów36 oraz taryf w handlu serem37. Warto odnotować, iż ówcześnie Konfederacja Szwajcarska została jednym z państw założycieli Europejskiej Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA). Przełom w relacjach bilateralnych nastąpił na początku lat siedemdziesiątych. Można śmiało uznać, iż weszły one w kolejną fazę obejmującą lata 1972-1992). Istotnym katalizatorem dla zacieśnienia stosunków między interesującymi nas podmiotami było członkostwo Zjednoczonego Królestwa oraz Irlandii we Wspólnotach Europejskich. Bez wątpienia, stanowiło to impuls do zawarcia umów o wolnym handlu przez niektóre państwa EFTA z Europejską Wspólnotą Gospodarczą. Ta-

czytaj dalej

Ewolucja stosunków Wspólnot Europejskich cz. III

Konstytucja Konfederacji Szwajcarskiej z 1999 r. przewiduje kilka rodzajów referendów. W przypadku relacji zewnętrznych szczególne znaczenie mają postanowienia art. 140 i art. 141 Konstytucji. Pierwszy z przywołanych przepisów reguluje problematykę obligatoryjnych referendów, co obejmuje m.in. referenda w przedmiocie członkostwa w organizacjach międzynarodowych bezpieczeństwa zbiorowego oraz w organizacjach ponadnarodowych. W tym przypadku warunkiem sine qua non wejścia w życie proponowanych rozwiązań jest akceptacja przez większość glosujących oraz większość kantonów. Umowy międzynarodowe zawarte na czas nieokreślony, dotyczące przystąpienia do organizacji międzynarodowej oraz zakładające unifikację prawa mogą być poddane pod fakultatywne referendum. W takich przypadkach dla podjęcia decyzji niezbędna jest zgoda większości głosujących.

czytaj dalej

Działanie dyplomacji watykańskiej

Trzeci nurt działania dyplomacji watykańskiej, ściśle zresztą związany z omawianymi koncepcjami powojennego ładu, dotyczył wsparcia przez Stolicę Apostolską dla idei unifikacyjnych w Europie. I nurt ten będzie nas najbardziej interesował. Kiedy więc w 1946 r Winston Churchill, w dwóch znaczących przemówieniach opisał najpierw strach i nędzę powojennej Europy, ową „kupę gruzu, kostnicę, wylęgarnię zarazy i nienawiści”8, przeciętą w pół żelazną kurtyną, a następnie wezwał do wspólnej akcji, do budowy czegoś w rodzaju Stanów Zjednoczonych Europy’ mógł liczyć w kręgach watykańskich na pozytywny oddźwięk. Formalnie rzecz biorąc stanowiska watykańskiego nie było [zresztą apel Churchilla był głosem osoby prywatnej], nieoficjalnie zaś Stolica Apostolska wsparła działania na rzecz jedności europejskiej, które apel ten uruchomił10.

czytaj dalej

Działanie dyplomacji watykańskiej cz. II

Nie ma czasu do stracenia. Jeśli zależy nam na tym, by jedność osiągnęła swój cel, jeśli chcemy, by służyła ona skutecznie sprawie wolności i zgody w Europie, sprawie pokoju gospodarczego i polityce międzynarodowej, jest najwyższy czas, by się dokonała. Niektórzy nawet zadają sobie pytanie, czy nie jest za późno”11.

czytaj dalej

Drugi pakiet umów bilateralnych (2004 r.)

W październiku 2004 r. podpisany został kolejny pakiet umów bilateralnych między Wspólnotami Europejskimi/Unią Europejską i Szwajcarią. Ich geneza sięga jeszcze okresu negocjacji porozumień z 1999 r. Warto w tym miejscu odnotować, iż w aktach końcowych do tychże właśnie umów zapowiedziano kontynuację negocjacji w obszarach wspólnego zainteresowania, tj. modyfikacji umowy o wolnym handlu z 1972 r. (w odniesieniu do przetworzonych produktów rolnych), udziału Konfederacji Szwajcarskiej we wspólnotowych programach edukacyjnych, jak również w zakresie statystyki i ochrony środowiska. Niemniej jednak, pierwsze oficjalne rozmowy mające na celu określenie przyszłych obszarów negocjacyjnych odbyły się w marcu 2001 r. Tym razem inicjatorem prac była Unia Europejska, zaś obszarami uznanymi za szczególnie ważne dla strony wspólnotowej były opodatkowanie oszczędności oraz zwalczanie przestęp-

czytaj dalej

Drugi pakiet umów bilateralnych (2004 r.) – kontynuacja

Dyrektywa Rady z dnia 17 grudnia 1974 r. rozszerzająca zakres dyrektywy nr 64/221/ jEWG w sprawie koordynacji specjalnych środków dotyczących przemieszczania się i pobytu cudzoziemców, uzasadnionych względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego w celu włączenia obywateli jednego Państwa Członkowskiego, którzy korzystają z prawa pozostawania na terytorium innego Państwa Członkowskiego po zakończeniu prowadzenia na tym terytorium działalności na własny rachunek, Dz. Urz. WE 1975, L 14, s. 14, za Dz. Urz. UE, wyd. specjalne, cz. 5, t. 1, s. 174. czości w zakresie podatków pośrednich. W swoim stanowisku wyjściowym władze szwajcarskie domagały się natomiast rozpoczęcia negocjacji także w zakresie stowarzyszenia z systemem Schengen oraz obszarów nie objętych zakresem pakietem umów z 1999 r. (tzw. leftovers). Ponadto, negocjacje winny toczyć się równocześnie we wszystkich obszarach i ich rezultaty nie mogą naruszać szwajcarskich interesów finansowych (w tym przede wszystkim tajemnicy bankowej)82. Właściwe negocjacje toczyły się w latach 2002-2004, a ich zakończenie zostało ogłoszone podczas pierwszego szczytu Unia Europejska-Szwajcaria 19.5.2004 r. w Brukseli83. Warto odnotować, iż do obszarów, które wzbudzały najwięcej problemów negocjacyjnych należały porozumienia dotyczące podatków, udziału Konfederacji Szwajcarskiej w systemie Schengen oraz zwalczania przestępstw finansowych. Ponadto, ze względu na zbyt duże rozbieżności i brak możliwości uzyskania szybkiego kompromisu w marcu 2003 r. podjęto decyzję o wyłączeniu z negocjacji pakietu umów porozumienia w przedmiocie przepływu usług i ich kontynuacji w terminie późniejszym. Ostatecznie 26.10.2004 r. podpisane zostało osiem porozumień tworzących drugi pakiet umów bilateralnych84. Są to:

czytaj dalej

Decyzja Enabling Clause

Należy zastanowić się z czego wynikały stwierdzenia panelu, trafnie podważone przez Organ Apelacyjny. Organ nie dociekał jakie były przyczyny błędnego rozumowania panelu. Wydaje się, że panel popełnił zasadniczy błąd interpretacyjny naruszając zasady interpretacji wynikające z art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów36. Odwołanie do uzupełniających środków interpretacji nastąpiło bowiem celem podważenia interpretacji dokonanej przy zastosowaniu środków’ wynikających z art. 31, a trudno było zarzucić takiej interpretacji GSP w systemie GATT/ /WTO bez odwoływania się do środków uzupełniających efekt dwuznaczności czy niejasności ani tym bardziej stworzenie wyraźnie absurdalnego lub nierozsądnego znaczenia. W zasadzie panel nie przeanalizował w wystarczającym stopniu praktyki stosowania GSP37, a jednocześnie oparł się na powstałych w okresie prac przygotowawczych zaleceniach o niewiążącym charakterze i kwestionowanym wpływie na praktykę.

czytaj dalej

Członkostwo Szwajcarji w Europejskim Obszarze Gospodarczym

W związku z powyższym stosowne wydaje się pytanie o perspektywę członkostwa Konfederacji Szwajcarskiej w Unii Europejskiej97. Rzecz jasna, w chwili obecnej jest to pytanie czysto teoretyczne, zaś dominującą rolę w tym zakresie odgrywać będą czynniki polityczne i społeczne. Warto przy tym odnotować, iż w świetle oficjalnego stanowiska rządu federalnego akcesja do Unii Europejskiej jest celem długoterminowym98. Zdaniem rządu federalnego ewentualne rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych warunkowane jest uzyskaniem pozytywnych wyników w stosowaniu pierwszego pakietu umów bilateralnych, ponadto dokonaniem precyzyjnej analizy skutków ewentualnego członkostwa w Unii Europejskiej w sferze funkcjonowania federacji, praw politycznych obywateli, polityki gospodarczej, finansowej, ?migracyjnej, rolnictwa oraz spraw zagranicznych. Niemniej jednak ewentualna decyzja należeć będzie do społeczeństwa albowiem w tym zakresie niezbędne będzie obowiązkowe referendum99. Należy mieć na uwadze, iż w referendum przeprowadzonym w 2001 r, obywatele

czytaj dalej

Czego potrzebuje UE?

Wskazuje się na kilka czynników, o których należy pamiętać. UE w szczególności potrzebuje: ustanowienia efektywnego, realistycznego, wyważonego i spójnego podejścia angażowania w działania Rosji zapewnienia spójności polityce poprawy funkcjonowania istniejących struktur współpracy. Rozwinięcie czterech powyżej wskazanych czynników stanowi najobszerniejszą część zasadniczej części raportu. Widać zmianę podejścia do stosunków wzajemnych z Rosją. Wynika ona z doświadczeń zdobytych z implementacji wspólnej strategii. Podkreśla się to, czego zabrakło w początkowym etapie, czyli realistycznego podejścia i zapewnienia wyważonych stosunków. UE potrzebuje zdefiniowania realistycznych wspólnych stanowisk, które mogłyby być użyteczne do prezentacji stanowczego kursu unijnej polityki wobec rosyjskich rozmówców. Wyliczono konkretne kwestie, które miały być przedmiotem zainteresowania w najbliższym czasie. Przykładowo kwestie rozszerzenie zakresu podmiotowego PCA na nowych 10 państw członkowskich od 1.5.2004 r. czy ratyfikację protokołu z Kyoto przez Rosję. Obie sprawy udało się doprowadzić do pozytywnego finału. W dniu 27.4.2004 r. został podpisany Protokół do PCA65, a 22 października tego samego roku rosyjska Duma ratyfikowała protokół z Kyoto66. Romano Prodi, przewodniczący Komisji Europejskiej, docenił osobiste wsparcie prezydenta Putina dla promocji ochrony środowiska w Rosji. W ten sposób urzeczywistniono przedmiot intensywnych rozmów obu szczytów UE-Rosja z 2001 r. Rosja posiada nadwyżkę w emisji gazów cieplarnianych, którą może zgodnie z protokołem odsprzedać innym krajom. Dodatkowy wartością ratyfikacji protokołu z Kyoto jest zainteresowanie unijnych inwestorów w realizację projektów proekologicznych w Rosji. Natomiast ciągle nie znaleziono satysfakcjonujących rozwiązań Kaliningradzkiego tranzytu rosyjskich obywateli czy wspólnego podejścia do zamrożonych konfliktów we wspólnym sąsiedztwie.

czytaj dalej

Angelo Sodano i jego życzenia

To lapidarne stwierdzenie oddaje faktyczną pozycję Stolicy Apostolskiej wobec Unii Europejskiej, ale sugeruje także możliwość pojawienia się hipotetycznych kwestii prawnych (i nie tylko prawnych) związanych z prawnomiędzynarodową pozycją Stolicy Apostolskiej, co zresztą jest wynikiem specyfiki tego podmiotu prawa międzynarodowego. Te hipotetyczne kwestie można zawrzeć w pytaniu, czy biorąc pod uwagę specyficzną pozycję (prawną, moralną, ale także polityczną) międzynarodową Stolicy Apostolskiej, byłoby możliwe członkostwo tego podmiotu w Unii Europejskiej? Sytuacja taka, w chwili obecnej jest całkowicie teoretyczna, ale przy postępach integracji i tendencjach paneuropejskich, za jakiś czas gremium kierownicze Kościoła katolickiego być może będzie musiało rozważyć taką ewentualność – biorąc pod uwagę także unię organiczną Stolicy Apostolskiej i Państwa Watykańskiego – podobnie jak w innym kontekście, musiało rozważyć uczestnictwo w KBWE65,

czytaj dalej

1999 rok i strategia UE wobec Rosji

W rosyjskiej doktrynie wspólnym strategiom nie poświęca się zbyt wiele uwagi przy analizie WPZiB. M. Entin, Prawowyje osnowy wnesznej politiln Jewropejshiego Sojitza. „Moskowskij Zumal Mieżdunarodnogo Prawa” 2003, Nr 4, s. 88-89. zostać zmarginalizowana, bo proces ten już się rozpoczął. Potwierdza to przebieg chociażby konfliktu na Bałkanach czy w zasadzie bierna obserwacja wydarzeń o globalnych implikacjach np. kwestia badań nuklearnych w Korei Północnej czy konflikt na linii Pakistan-lndie.

czytaj dalej